“Veiligheidsprestaties Defensie en bouw zijn vergelijkbaar”

Jeroen van der Veer windt er geen doekjes om. In het RTL 4 journaal van 19 januari 2018 (bron 1) stelt hij dat de veiligheidsprestaties van Defensie te vergelijken zijn met die van de bouw. De onderliggende oorzaken van de dodelijke ongevallen zijn voor Vlink zeker herkenbaar en vergelijkbaar…

De externe Commissie Van der Veer heeft in opdracht van het Ministerie van Defensie onderzoek gedaan naar de werkwijzen binnen Defensie in navolging van het rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) over het dodelijke mortiergranaatongeval in Mali (zie ook de Vlink blog hierover).

De conclusies van de onderzoekscommissie zijn samengevat in het rapport, met de pakkende titel: “Het moet en kan veiliger!” (bron 2).

En wat zijn deze conclusies dan?

  • Er is lange tijd niet actief strategisch gestuurd op veiligheid
  • De veiligheidsorganisatie is te klein
  • Het veiligheidsmanagementsysteem is onvoldoende geïmplementeerd
  • De veiligheidscultuur is op een aantal plekken onvoldoende ontwikkeld

Herkenbaar in uw bouwbedrijf? Vermoedelijk wel. De conclusies sluiten naadloos aan bij wat Vlink ziet in de bouw in het Groningse aardbevingsdossier en wat de OVV in soortgelijke bewoordingen in diverse andere onderzoeken heeft vastgesteld. Ook noemt Van der Veer het gebrek aan beheersing van risico’s:

“Op het gebied van bedrijfsveiligheid is Defensie onvoldoende in control: niet bij de beheersing van risico’s aan de voorkant en niet bij het voorkomen van de herhaling van voorvallen aan de achterkant. Helaas is deze conclusie niet nieuw.”

De Commissie Van der Veer gaat verder:

“Zorg voor een cultuur die past bij de doelstellingen die er op veiligheidsgebied worden nagestreefd met niet alleen een nadruk op het naleven van de regels (compliance), maar ook op het proactief optreden en handelen (intervene). Behoud daarbij de goede aspecten van ‘Can do’, maar wees kritisch. Het mag geen excuus zijn voor onnodig onveilig handelen.

Ook weer herkenbaar? Tijdens de uitvoering van bouwwerkzaamheden hoor je regelmatig:

  • “kan wel even”
  • “het werk moet wel af”
  • “het is al vaker goed gegaan”

Allemaal vanuit de beste intenties, maar of het de juiste keuzes zijn die gemaakt worden, is de vraag. Keuzes die op een te laag niveau worden gemaakt met gebrek aan kennis over de risico’s, binnen een cultuur die het halen van een planning tot hoogste goed heeft verheven. Lees het OVV rapport over Mali waar het doel van de missie belangrijker was geworden dan de veiligheid van de militairen. Met alle gevolgen van dien.

Defensie had in 2017 drie dodelijke slachtoffers te betreuren. Minister Bijleveld verwoordde het tijdens de presentatie van het rapport van de Commissie Van der Veer:

De bouw in Nederland had in 2016 zestien doden te betreuren (bron 3). Een veelvoud van het aantal doden binnen Defensie, waar nu zo veel aandacht voor is.

Van der Veer zegt: “Aandacht voor veiligheid is essentieel om leed te voorkomen. Verbetering van de veiligheid is geen ‘rocket science’. Vergelijkbare organisaties in het bedrijfsleven, opererend onder complexe omstandigheden, zijn hier ook in geslaagd. Verbeter de ‘tone at the top’. Voor de organisatie moet onomstotelijk vaststaan dat veiligheid een prioriteit is van de leiding”.

En dit is nu precies ook de boodschap van Vlink. Onze aanpak:

  • Identificeer van te voren de echte risico’s (‘killer items’) bij de uitvoering van de schadeherstel- en versterkingswerkzaamheden.
  • Maak afspraken hoe met de risico’s om te gaan, stel duidelijke kaders en accepteer de consequenties.
  • Toon veiligheidsleiderschap in het naleven van de afspraken en het proactief optreden en handelen.
  • Analyseer (bijna-)ongevallen en leer hoe deze hebben kunnen plaatsvinden: niet alleen vanuit technische en procedurele aspecten, maar vooral gefocust op de heersende en gedragsbepalende cultuur.

Vlink helpt aannemers om stappen te maken in het verbeteren van hun veiligheidscultuur en het ontwikkelen van veiligheidsleiderschap. Heeft u vragen of wilt u met ons van gedachten wisselen? Neem contact op via info@vlinkgroningen.nl

Bronnen:

  1. https://www.rtl.nl/video/69866dc5-b6fc-3464-8bfd-365dbc4344ab/
  2. Het moet en kan veiliger!, Rapport Commissie Van der Veer, januari 2018
  3. Staat-van-Ernstige-Arbeidsongevallen, Inspectie SZW, Rijksoverheid 2017

Laat een reactie achter