Een kwestie van willen

Veiligheid heeft niets met moeten te maken. Je moet helemaal niks. Vaak horen we van directeuren of leidinggevenden (zoals uitvoerders) dat ze onveilig moeten werken omdat ze de klus anders kwijtraken of niet op tijd af krijgen. Je kunt op verschillende manieren je geld verdienen. Legaal of illegaal. Onveilig werken is illegaal werken: je overtreedt de Arbowet. Ook dat is een keuze. Je kunt ook geld verdienen door veilig te werken. Daar zijn genoeg voorbeelden van.

Moeten is de externe motivatie, je doet het omdat een ander het je zegt of oplegt. Het is de positie van het slachtoffer. Willen is de interne motivatie en die is veel sterker. Het is de positie van de speler: iemand die verantwoording neemt voor zijn eigen handelen. Van moeten naar willen is de beweging die leidinggevenden maken als ze stappen willen maken op de veiligheidscultuurladder.

Voorbeelden:

In de afgelopen jaren is de discussie over de dode hoek spiegel op vrachtwagens actueel. Elk jaar worden er meerdere fietsers aangereden door vrachtwagens omdat de vrachtwagenchauffeur de fietser niet had gezien in zijn ’dode hoek’. De gevolgen voor de fietser lopen uiteen van het ‘met de schrik vrijkomen’ tot dodelijke ongevallen aan toe. Zowel voor het slachtoffer als voor de vrachtwagenchauffeur een traumatische ervaring. Als er weer een fietser werd doodgereden waren in het nieuws diverse geluiden te horen van eigenaren van vrachtwagenbedrijven en verkeersveiligheidsorganisaties: “Er moet nu toch snel wetgeving komen die dode hoek spiegels verplicht” was een veelgehoorde reactie.

Er was één eigenaar van een vrachtwagenbedrijf die een ander verhaal had: ”Ik wil gewoon niet dat er gewonden of doden vallen en ik wil mijn vrachtwagenchauffeurs dit niet laten meemaken. Ik heb daarom op al mijn vrachtwagens zowel dode hoek spiegels als camera’s geplaatst zodat wij te allen tijde kunnen zien welke andere weggebruikers zich waar om onze vrachtwagen bevinden. En ja, dat kost mij een flinke investering per vrachtwagen, maar wet of geen wet, ik wil gewoon geen ongevallen.”

In Nederland mag je volgens de wet handsfree bellen tijdens het autorijden. Toch weten we dat bellen in de auto tijdens het rijden afleidt. Er zijn bedrijven die dit risico niet willen lopen en die daarom afspraken hebben gemaakt met hun medewerkers om tijdens het autorijden niet te bellen. Lastig? Misschien. Wel een mooi voorbeeld van willen en daarvan de consequenties aanvaarden. Een voorbeeld van een pro-actieve veiligheidscultuur.

Terug naar het overzicht van leidende principes