Melden van (bijna-) ongevallen

Het melden van ongevallen en bijna-ongevallen is belangrijk om te kunnen leren en zodoende stappen te maken naar een veiligere cultuur. Toch wordt het melden van ongevallen en bijna-ongevallen door de meeste bedrijven als lastig ervaren.

Er dient onderscheidt gemaakt te worden tussen iSZW meldingsplichtige ongevallen en de ‘rest’.

iSZW Meldingsplichtige arbeidsongevallen

Bedrijven zijn volgens de Arbowet wetteliijk verplicht die ongevallen te melden waarbij de werknemer in het ziekenhuis is opgenomen, permanent letsel heeft opgelopen of dodelijk is verongelukt. Details hierover kunt u lezen in de iSZW brochure Meldingsplichtige arbeidsongevallen. Het niet melden van meldingsplichtige ongevallen is een overtreding van de Arbowet en kan resulteren in forse boetes tot wel €50.000.

De ‘rest’

Onder de ‘rest’ verstaan we alle ongevallen die niet meldingsplichtig zijn en bijna-ongevallen die niet tot letsel hebben geleid. Denk hierbij aan ongevallen waarbij iemand in zijn hand snijdt met een kabelmes of waarbij iemand een enkel verzwikt op een bouwplaats. Ook een last die uit een kraan valt maar niemand raakt is een (bijna-) ongeval. Gelukkig zijn er veel meer ongevallen die niet meldingsplichtig zijn dan wel. De driehoek van Heinrich is een veel gebruikt illustratief model om inzichtelijk te maken over welke verhoudingen we in het in het algemeen hebben.

Vaak verzandt een initiatief in een bedrijf om te gaan melden in een ‘definitie oorlog’. Wat is nu wel een ongeval en wat niet, wat moet ik nu wel melden en wat niet en hoe bereken ik dan een ongevalsfrequentie? VCA geeft een  handvat om mee te beginnen. Zie hiervoor bijvoorbeeld de website van het VCANieuws of de berekeningsmethode ongevalfrequentie van het Centraal College van Deskundigen VCA.

De Vlink ervaring is echter dat het veel meer gaat om leiderschap en gedrag dan om het hebben van de juiste definities en berekeningsmethodes. Voor de meeste bouwondernemingen is dit laatse in eerste instantie een stap te ver. Waterdichte definities, zonder een cultuur waarin men het als veilig ervaart om een (bijna-) ongeval te melden, hebben weinig zin.

Aanspreken, melden of gedogen?

Vlink heeft veel ervaring met het creëren van een cultuur waarin meldingen wel plaatsvinden.

Wat komt hier zoal bij kijken?

  • Melden is vaak geen onderdeel van de taakomschrijving van medewerkers, het is geen expliciet onderdeel van het arbeidscontract. Melden van een onveilige situatie is daarom een vrijwillige actie. Zeker als iemand alleen werkt is het melden vrijwillig.
  • Persoonlijke houding; wat zijn mijn overtuigingen m.b.t. de consequenties van het melden:
    • Als ik een fout meld dan zegt dat iets over mijn competentie en wordt deze misschien in twijfel getrokken of blijkt dat ik niet zo ervaren ben als ik heb gezegd.
    • Verwachten mijn collega’s dat ik meld? En zo ja wil ik mij daaraan dan confirmeren?
    • Wat is mijn rol in het sociale netwerk, de groep? Als ik iets meld, creëer ik dan ook een slecht beeld van mijn collega’s of team?
    • Is het veilig om te melden en hoe wordt er mee omgegaan? Maar wat nu als ik gewoon een echt domme fout maakt die ik vanuit mijn vakmanschap gewoon niet had moeten maken? Is het dan terecht als ik daarvoor gestraft wordt? En dan moet ik mijzelf ‘aangeven’?
    • Mag ik zaken rapporteren die tegen de heersende mores in gaan?

Vlink helpt u graag met het vormen van een cultuur waarin melden gewoon is en waarin je elke dag leert van (bijna-) ongevallen. Geïnteresseerd? Neem contact op met iemand van het Vlink ondersteuningsteam.

Voor informatie over het leren van (bijna-) ongevallen klik hier.